DEN HAAG – Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA heeft voor grote onrust gezorgd onder Nederlanders die regelmatig zorg nodig hebben. Het kabinet-Jetten kondigde aanvankelijk aan het verplichte eigen risico te verhogen van 385 naar 460 euro in 2027. Inmiddels is dat plan aangepast: in 2027 stijgt het bedrag naar 400 euro en wordt de extra verhoging van 60 euro een jaar uitgesteld. Toch blijft de discussie over de betaalbaarheid van de zorg bijzonder fel. Vooral chronisch zieken, ouderen en mensen met een laag inkomen maken zich zorgen over de gevolgen.
Eigen risico stijgt naar 400 euro in 2027
Het verplichte eigen risico bedraagt in 2026 nog 385 euro.
Vanaf 1 januari 2027 wordt dat 400 euro.
Dat betekent dat verzekerden maximaal 15 euro meer verplicht eigen risico betalen wanneer zij zorg gebruiken die hieronder valt.
De verhoging komt voort uit de jaarlijkse indexatie.
Het kabinet had oorspronkelijk een veel grotere stijging aangekondigd.
In het coalitieakkoord stond namelijk dat het eigen risico in 2027 zou oplopen tot ongeveer 460 euro.
Dat voorstel zorgde voor veel kritiek.
Uiteindelijk besloot de regering de aanvullende verhoging van 60 euro uit te stellen tot 2028.
Waarom wilde het kabinet naar 460 euro?
De coalitiepartijen D66, VVD en CDA willen de stijgende zorguitgaven beheersbaar houden.
Nederland geeft jaarlijks steeds meer geld uit aan gezondheidszorg.
Dat komt onder meer door vergrijzing, hogere personeelskosten, duurdere behandelingen en een toenemende vraag naar zorg.
Het kabinet vindt dat het zorgstelsel ook in de toekomst betaalbaar moet blijven.
Een hoger eigen risico betekent dat verzekerden een groter deel van bepaalde zorgkosten zelf betalen voordat de zorgverzekeraar deze volledig vergoedt.
Volgens de regering kan dit bijdragen aan het beheersen van de collectieve zorguitgaven.
Critici wijzen er echter op dat hogere eigen betalingen mensen kunnen ontmoedigen noodzakelijke zorg te gebruiken.
Van 385 naar 460 euro: waarom zoveel ophef?
De oorspronkelijke verhoging betekende een stijging van 75 euro.
Voor iemand die weinig zorg gebruikt, hoeft dat niet direct gevolgen te hebben.
Maar voor mensen die ieder jaar hun volledige eigen risico betalen, zou het bedrag rechtstreeks voelbaar zijn.
Vooral patiënten met chronische aandoeningen maken zich zorgen.
Zij kunnen hun zorggebruik vaak niet verminderen.
Wie regelmatig medicijnen, ziekenhuisbehandelingen of specialistische onderzoeken nodig heeft, bereikt het maximale eigen risico soms al vroeg in het jaar.
Een hoger bedrag betekent voor deze groep dus vrijwel automatisch hogere kosten.
Extra verhoging uitgesteld naar 2028
Tijdens Prinsjesdag 2026 werd duidelijk dat het kabinet zijn oorspronkelijke planning had aangepast.
De aanvullende verhoging van 60 euro wordt een jaar uitgesteld.
Dat betekent dat het eigen risico in 2027 niet naar 460 euro stijgt, maar naar 400 euro.
Voor 2028 blijft de extra verhoging onderdeel van de kabinetsplannen.
Het uiteindelijke bedrag voor dat jaar hangt ook af van de jaarlijkse indexatie en verdere politieke besluitvorming.
Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen het bedrag dat voor 2027 is aangekondigd en de plannen voor latere jaren.
Chronisch zieken vrezen hogere kosten
Voor chronisch zieken blijft de situatie onzeker.
Uit onderzoek van Patiëntenfederatie Nederland onder bijna 6.500 mensen met een chronische aandoening bleek eerder dat een grote meerderheid zich zorgen maakte over de zorgplannen.
Ongeveer 80 procent van de deelnemers gaf aan bezorgd te zijn.
Meer dan de helft vreesde te moeten bezuinigen op belangrijke dagelijkse uitgaven.
Dat laat zien hoe gevoelig het onderwerp is.
Voor mensen die structureel medische zorg nodig hebben, is het eigen risico geen theoretisch bedrag.
Het is een terugkerende kostenpost.
Kabinet belooft compensatie
In het oorspronkelijke coalitieakkoord werd 350 miljoen euro gereserveerd om mensen met hoge zorgkosten tegemoet te komen.
De bedoeling is dat vooral chronisch zieken en andere kwetsbare groepen ondersteuning kunnen krijgen.
Omdat de extra verhoging van het eigen risico naar 2028 is verschoven, is ook deze aanvullende compensatiemaatregel uitgesteld.
Daarmee blijft een belangrijke vraag bestaan.
Wie komt uiteindelijk voor ondersteuning in aanmerking?
En hoeveel compensatie krijgen mensen daadwerkelijk?
De precieze uitwerking is belangrijk voor huishoudens die nu al moeite hebben om hun zorgkosten te betalen.
Maximaal 150 euro per ziekenhuisbehandeling
Het kabinet wil daarnaast veranderen hoe het eigen risico bij medisch-specialistische zorg wordt betaald.
Vanaf 2028 is het plan om per behandeling maximaal 150 euro van het verplichte eigen risico in rekening te brengen.
Dat betekent niet dat het totale jaarlijkse eigen risico wordt verlaagd naar 150 euro.
Het gaat uitsluitend om een maximum per afzonderlijke behandeling.
Stel dat iemand een ziekenhuisbehandeling ondergaat waarvoor normaal gesproken direct het volledige eigen risico zou worden aangesproken.
Met de nieuwe regeling zou voor die behandeling maximaal 150 euro worden gerekend.
Bij latere behandelingen kunnen opnieuw bedragen worden betaald, totdat het jaarlijkse eigen risico is bereikt.
Het kabinet hoopt hiermee te voorkomen dat patiënten na één behandeling meteen een hoge rekening ontvangen.
Huisarts blijft buiten het eigen risico
Een belangrijk punt is dat niet alle medische zorg onder het verplichte eigen risico valt.
Een regulier bezoek aan de huisarts valt bijvoorbeeld buiten het eigen risico.
Dat blijft ook in 2027 zo.
Maar wanneer de huisarts iemand doorverwijst naar het ziekenhuis, kunnen de kosten van specialistische zorg wel onder het eigen risico vallen.
Ook bepaalde medicijnen, onderzoeken en behandelingen kunnen meetellen.
Daarom is het verstandig dat verzekerden goed controleren welke zorg onder hun polis valt.
Zorgpremie stijgt waarschijnlijk ook
Naast het eigen risico krijgen Nederlanders mogelijk te maken met hogere zorgpremies.
Volgens de raming van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport komt de gemiddelde basispremie in 2027 uit op ongeveer 169 euro per maand.
Dat is 12,50 euro meer per maand dan de eerdere raming voor 2026.
Op jaarbasis betekent dit ongeveer 150 euro extra.
Het gaat nog om een verwachting.
Zorgverzekeraars stellen hun eigen premies vast en moeten deze uiterlijk in november bekendmaken.
De werkelijke kosten kunnen daarom per verzekeraar verschillen.
Zorgtoeslag moet stijging deels opvangen
Het kabinet wil de hogere zorgpremie voor lagere inkomens gedeeltelijk compenseren.
Daarom wordt de maximale zorgtoeslag voor alleenstaanden naar verwachting verhoogd tot ongeveer 140 euro per maand.
Hoeveel iemand daadwerkelijk ontvangt, hangt af van het inkomen, vermogen en de persoonlijke situatie.
Niet iedereen krijgt dus automatisch het maximale bedrag.
Voor huishoudens die net buiten de voorwaarden voor zorgtoeslag vallen, kan de stijging van de zorgkosten extra zwaar wegen.
Politieke discussie blijft fel
De plannen van het kabinet-Jetten zorgen voor discussie tussen regeringspartijen, oppositie en maatschappelijke organisaties.
Voorstanders vinden dat Nederland moeilijke keuzes moet maken om de zorg betaalbaar te houden.
Volgens hen kunnen de stijgende uitgaven niet onbeperkt worden opgevangen door hogere collectieve lasten.
Tegenstanders vinden juist dat de rekening te veel bij patiënten terechtkomt.
Zij waarschuwen dat vooral mensen met een chronische ziekte of een beperkt inkomen weinig mogelijkheden hebben om hun zorggebruik te verminderen.
Daarmee raakt het debat aan een fundamentele vraag.
Moeten mensen die meer zorg nodig hebben ook meer zelf betalen?
Of moeten die kosten zoveel mogelijk gezamenlijk worden gedragen?
Minderheidskabinet heeft steun nodig
Een extra complicatie is de politieke positie van het kabinet-Jetten.
D66, VVD en CDA beschikken samen niet over een meerderheid in de Tweede Kamer.
Dat betekent dat de regering voor belangrijke wetswijzigingen steun van oppositiepartijen nodig heeft.
Ook plannen rond het eigen risico kunnen daardoor onderwerp worden van onderhandelingen.
De uiteindelijke uitvoering hangt af van de wetgeving en politieke besluitvorming.
Dat maakt vooral de plannen voor 2028 nog onzeker.
Wat betekent dit voor jouw portemonnee?
Voor 2027 is het belangrijkste aangekondigde bedrag 400 euro.
Wie geen zorg gebruikt die onder het eigen risico valt, hoeft dat bedrag niet automatisch te betalen.
Wie wel voldoende zorgkosten maakt, kan het volledige bedrag verschuldigd zijn.
Daarbovenop komt de maandelijkse zorgpremie.
Mensen die vrijwillig een hoger eigen risico kiezen in ruil voor premiekorting, kunnen bovendien met een hoger totaalbedrag te maken krijgen.
Het is daarom verstandig om bij het kiezen van een zorgverzekering niet uitsluitend naar de maandpremie te kijken.
Ook het eigen risico en de dekking van de polis zijn belangrijk.
Wat staat Nederlanders de komende jaren te wachten?
De discussie over het eigen risico is voorlopig niet voorbij.
Het kabinet heeft de extra verhoging uitgesteld, maar niet definitief geschrapt.
Voor 2027 stijgt het verplichte eigen risico naar 400 euro.
Voor 2028 wil de regering opnieuw een aanvullende verhoging doorvoeren.
Daarnaast staan veranderingen in de betaling per ziekenhuisbehandeling en mogelijke compensatie voor chronisch zieken op de agenda.
De precieze gevolgen zullen afhangen van de uiteindelijke wetgeving.
Conclusie: de rekening wordt voorlopig hoger
Het coalitieakkoord heeft duidelijk gemaakt dat het kabinet-Jetten grote veranderingen in de zorgfinanciering wil doorvoeren.
De oorspronkelijke stijging naar 460 euro in 2027 veroorzaakte veel onrust.
Hoewel de extra verhoging inmiddels is uitgesteld, moeten Nederlanders volgend jaar nog steeds rekening houden met een hoger eigen risico en mogelijk hogere zorgpremies.
De belangrijkste cijfers zijn duidelijk: 385 euro in 2026, 400 euro in 2027 en een geplande extra verhoging van 60 euro vanaf 2028.
Vooral mensen die regelmatig zorg nodig hebben, zullen de ontwikkelingen nauwlettend volgen.
Want uiteindelijk draait deze discussie niet alleen om politieke afspraken in Den Haag, maar om de vraag hoeveel Nederlanders zelf moeten betalen wanneer zij ziek worden.